„ZABURZENIA DEPRESYJNE U NASTOLATKÓW - PRZYCZYNY I OBJAWY”

Dzisiejsze czasy charakteryzują się dużą dynamiką zmian, które wpływają na różne obszary naszego życia - społecznego ,zawodowego, osobistego. Z jednej strony niosą pozytywne skutki, takie jak łatwiejszy dostęp do informacji, postęp w medycynie czy technice, korzystanie z wielu dóbr. Z drugiej strony niosą negatywne konsekwencje, jak rosnące wymagania wobec jednostki, życie w ciągłej niepewności, chaos informacyjny, lęk o zdrowie i życie bliskich, brak obecności zapracowanych i nieobecnych rodziców. Dla dzieci i młodzieży te zmiany często mają destrukcyjny wpływ, prowadząc do problemów emocjonalnych. Bombardowani negatywnymi treściami, żyjąc w świecie kryzysów i niepewności, czują się zagubieni, osamotnieni, niezrozumiani, pomimo licznych kontaktów w mediach społecznościowych. Rosnąca presja, krytyka, trudności w relacjach z rówieśnikami, nierealistyczne oczekiwania co do wyglądu, prowadzą do obniżenia samooceny.  Brak czasu, porozumienia i wsparcia rodziców, ignorowanie problemów dziecka, chłód emocjonalny, niekonsekwentny styl wychowania oraz izolacja spowodowana pandemią koronawirusa przyczyniły się do pogłębienia problemów psychicznych dzieci i młodzieży.

Okres adolescencji jest etapem w życiu nastolatka, kiedy jest on niezwykle wrażliwy na występowanie wszelkiego rodzaju psychopatologii. Zmiany dotyczą nie tylko ciała, ale i umysłu. Występuje huśtawka nastrojów, rozwija się zdolność do abstrakcyjnego myślenia, rozwija się kryzys dotychczasowych autorytetów, rośnie znaczenie grupy rówieśniczej, następuje separacja od rodziców , rośnie też skłonność do działań ryzykownych. Młodzież staje się bardziej podatna na kwestie związane z samooceną, spełnianiem wymagań otoczenia czy poszukiwaniem idealnych relacji.

Problem zaburzeń depresyjnych u nastolatków jest złożonym problemem. Osoba w depresji wysyła specyficzne sygnały, które często definiują tę chorobę, choć mogą także wskazywać na inne problemy zdrowotne. Depresja u nastolatków może przybierać różne formy i często różni się od depresji dorosłych. Zaburzenia depresyjne u nastolatków mogą mieć różne przyczyny. Często wynikają z połączenia czynników :

• biologicznych - depresja może być dziedziczna, jeśli w rodzinie występowały przypadki tej choroby, dziecko może być bardziej narażone na jej rozwój
• psychologicznych - dzieci o wrażliwej “ kruchej” delikatnej konstrukcji psychicznej, są bardziej podatne na stres i trudne doświadczenia, co może prowadzić do depresji.
• społecznych - ważne jest środowisko w jakim dziecko się wychowuje oraz czy doświadcza wsparcia w trudnych chwilach, pomocy w problemach. Czy wręcz przeciwnie czy doświadcza przemocy psychicznej, fizycznej, seksualnej w domu lub ze strony rówieśników.

Należy zasygnalizować, że zaburzenia depresyjne mogą współwystępować z: nadużywaniem substancji psychoaktywnych ( dopalacze, narkotyki, alkohol),zaburzeniami lękowymi, samookaleczeniami, uzależnieniem od komputera, internetu, nieprawidłowo kształtującą się osobowością, anoreksją ( Ambroziak, Kołakowski, Siwek 2018, s.141-161) Artur Kołakowski -psychiatra dziecięcy , terapeuta . wskazuje, że depresja u młodzieży diagnozowana jest na podstawie tych samych kryteriów co u osób dorosłych. Podaje trzy podstawowe objawy: nastrój dysforyczny, brak siły do wykonywania czynności dnia codziennego oraz anhedonie - brak radości z tego co jeszcze niedawno sprawiało przyjemność. Te objawy są kluczowe, jednak w przypadku dzieci i adolescentów mogą przybierać różne nasilenie w zależności od wieku. Oprócz wymienionych powyżej objawów, mogą występować również inne symptomy tj. zmęczenie, płaczliwość, drażliwość. niepokój , wybuchy gniewu, nie radzenie sobie ze zwykłymi sprawami, napady lęku, wycofanie z życia społecznego, tkliwość różnych okolic ciała, zaburzenia odżywiania, jadłowstręt lub nadmierne objadanie, spadek lub wzrost wagi ciała, bezsenność, problemy z koncentracja , pamięcią, z logicznym myśleniem, powtarzające się duszności, ucisk w klatce piersiowej, przyspieszone bicie serca, myśli samobójcze, plany samobójcze, próby samobójcze.

Depresja jako reakcja na problemy młodzieży - na co zwrócić uwagę: nagła zmiana w funkcjonowaniu, obniżenie nastroju trwające dłużej niż dwa tygodnie, zmiana zainteresowań, nadmierna drażliwość, wybuchowość nie współmierna do okoliczności, bóle somatyczne (nawracające bóle głowy, brzucha, czy w okolicach serca, które nie ustępują po leczeniu), ruminacje ( nawracające niechciane myśli prowadzące do smutku, przygnębienia, które blokują codzienne funkcjonowanie) , trudności w wykonywaniu poleceń. Spotykamy się z podziałem depresji na : genetyczną, której przyczyny są wewnętrzne o podłożu biologicznym,  sezonową - pojawia się cyklicznie zazwyczaj w październiku lub listopadzie  ( krótszy dzień, mniejsza dawka słońca), lękowa - objawy depresyjne i lękowe występują jednocześnie. Znajomość objawów depresji dla różnych grup wiekowych, wnikliwa obserwacja, oraz uważność wobec młodych osób powinny być częścią codziennych relacji, wczesne rozpoznanie tych objawów daje szansę na szybsze zdiagnozowanie problemu, udzielenie pomocy i powrotu do normalnego funkcjonowania.

 Autor opracowania: Anna Susicka